خاکبرداری
خاک برداری:
آغاز هر کار ساختمانی با خاکبرداری شروع میشود . لذا آشنایی با انواع خاک برای افراد الزامی است.
الف) خاک دستی: گاهی نخاله های ساختمانی و یا خاکهای بلا استفاده در محلی انباشته (دپو) میشود و بعد از مدتی با گذشت زمان از نظر ها مخفی میگردد. معمولا این خاکها که از لحاظ یکپارچگی و باربری جزء خاکهای غیرباربر دسته بندی میشوند در زمان خاکبرداری برای فونداسیون ساختمان ما دوباره نمایان میشوند. باید توجه نمود که این خاک قابلیت باربری ندارد و میبایست بطور کامل برداشت شود. شناختن خاک دستس بسیار آسان است، وجود قطعات و اجزای دست ساز بشر مانند آجر، موزاییک، پلاستیک و ... در خاک نشان دهنده دستی بودن خاک است.
ب) خاک نباتی: خاک های فرسوده و یا نباتی سطحی به خاکهایی گفته میشود که ریشه گیاهان در آن وجود داشته باشد این خاک برای تحمل بارهای وارده از طرف سازه مناسب نمیباشد. برای شناختن خاکهای نباتی کافی است به وجود ریشه درختان و گیاهان – برگهای فرسوده و سستی خاک توجه شود. این خاک با فشار انگشتان فرو میرود.
ج)خاک طبیعی بکر(دج): به خاکی که پس از خاک نباتی قرار دارد خاک طبیعی بکر میگویند توجه داشته باشید که همواره میبایست فونداسیون برروی خاک طبیعی بکر اجرا گردد. در شهر بم خاک طبیعی مقاومت لازم برای تحمل وزن ساختمان و فونداسیون را دارد.
تذکر: ریختن آب آهک به منظور بالا بردن مقاومت خاک دستی و نباتی به هیچ عنوان مورد تایید نمی باشد و نمیتوان خاک دستی و نباتی را با استفاده از آب آهک قابل استفاده نمود.
بیاموزیم: اکنون که با انواع خاک آشنا شدید توجه به نکات زیر بسیار لازم است:
الف ) در زمینهایی که فاقد هرگونه رویش گیاهی است حداقل عمق خاکبرداری 15 سانتی متر میباشد .
ب ) رسیدن به خاک طبیعی دست نخورده (بکر) میبایست حتما توسط مهندس ناظر تایید شود. توجه داشته باشید که مهندسین ناظر با مشخصات خاک بکر کاملا آشنا هستند.
ج) برای آماده سازی بستر برای بتن پی ها باید ابتدا 10 سانتی متر بتن با سیمان کم ریخته شود به این ترتیب عمق خاکبرداری باید حداقل 10 سانتی متر بیشتر از عمق مورد نیاز برای پی ها باشد.
در شهر هاي ديگر ايران خاكبرداري ( برداشت سطحي خاك ) و گود برداري ( برداشت خاك بطور عميق ) يك كار تخصصي بوده كه داراي ابزارها و روشهاي اجرايي خاص خود ميباشد . مهندسين متخصص در اين زمينه علاوه بر دانش نحوه اجراي خاكبرداريهاي تخصصي به مهارتهايي براي تثبيت خاك هاي جانبي و ساختمانهاي مسكوني جانبي زمين از قبيل اجراي سازه هاي نگهبان نيز بايد مسلط باشند تا بتوانند تا در عمق هاي زياد به گود برداري اقدام كنند .
تنوع سازه هاي نگهبان و شيوه هاي مختلف تثبيت خاك كاري تخصصي ميباشد كه لازمه ديدن دوره هاي دانشگاهي مرتبط و نيز كارهاي اجرايي و تجربيات خاص خود ميباشد .
با توجه به اينكه احتمال خطا در استفاده از اطلاعات صرفا كلاسيك براي جان كساني كه داراي تخصص نمي باشند مي تواند وجود داشته باشد از گذاشتن مطالب تخصصي در اين زمينه بر روي سايت خود داري مي كنم .
شمعكوبي و شمع ریزی و سپر کوبی (شمع بتنی ریخته در محل)
انواع مختلف
شمع بتني ريخته در محل شامل يكي از انواع زير است.
الف: حفاري كه محل آن با بتن پر شود.
ب: لوله فولادي يا بتني كه تا عمق مطلوب كوبيده شده و سپس داخل لوله با بتن پر شود.
حفاري
حفاري شمعهاي ريخته در محل، به وسيله دستگاههاي مخصوص و به قطرهاي مختلف انجام ميگيرد در صورتي كه امكان ريزش ديوارههاي محل حفاري شده شمع، در اثر فشار خاك و يا آب وجود داشته باشد، بايد به يكي از روشهاي زير از ريزش جداره جلوگيري نمود:
الف: به كار بردن مخلوط آب و بنتونيت يا مواد مشابه.
ب: به كار بردن لوله فلزي در سرتاسر چاه.
پ: به كار بردن لوله فلزي در قسمتهاي اوليه چاه و مخلوط آب و بنتونيت و يا مواد مشابه، در ساير قسمتها.
ت: به كار بردن لوله بتني كه در محل باقي ميماند.
در مواقعي كه براي نگاهداري جداره چاه حفاري از بنتونيت يا مواد مشابه استفاده ميشود، ميزان مصرف و غلظت بنتونيت بر حسب جنس آن و وضعيت زمين ميباشد. معمولاً اين مقدار برابر 70 تا 100 گرم بنتونيت در يك ليتر آب است. محلول بنتونيت بايد در حوضچههاي مخصوص قبلاً آماده شود. براي جلوگيري از تشكيل كلوخه بايد پودر بنتونيت به آب افزوده و مرتب به هم زده شود. آماده مصرف شدن محلول بنتونيت نياز به زمان دارد كه با گرم كردن آب زمان آن كوتاه ميگردد. بنتونيت مصرف شده را ميتوان به حوضچه مخصوص وارد و پس از صاف شدن مجدداً مصرف نمود.
تحت هيچ شرايطي نبايد مواد اضافي ديگر مانند خاك رس و غيره به داخل چاه حفاري شده ريخته شود. استفاده از سيمان و ديگر مواد مشابه براي حالتهاي خاص اجرايي بلامانع است.
در صورتي كه امكان ريزش ديوارههاي محل حفاري شمع در اثر فشار خاك و يا جريان شديد آب در قسمتي و يا تمام چاه وجود داشته باشد ميتوان با توجه به جنس جداره چاه حفاري ، در قسمتهاي اوليه و يا تمام طول چاه حفاري، از لوله فلزي استفاده نمود. در پايان حفاري و قبل از بتنريزي، بايد كليه مواد موجود در محل حفاري شده شمع، بيرون آورده شود. مواد حاصله از حفاري، بايد به خارج از محل كار حمل، انبار و تسطيح شوند.
حفاري شمعهاي بتني، بايد تا عمق نشان داده شده در نقشهها انجام گيرد و كليه مواد حاصله از حفاري كه نشان دهنده نوع خاك طبقات مختلف ميباشد، جهت بررسي و مقايسه آنها با نتايج آزمايشات اوليه، جمعآوري گردد
با توجه به فصول مختلف سال و يا جنس بستر رودخانه و موقعيت آن ممكن است براي حفاري محل شمع، احتياج به ايجاد سكوي حفاري باشد كه در اين صورت بايد نسبت به ايجاد آن اقدام شود. در عمليات حفاري محل شمع، زمينهاي سنگي به زمينهايي اطلاق ميگردد كه حفاري در آنها ، بدون استفاده از ترپان يا وسايل مشابه، ميسر نباشد. استفاده از ترپان به هيچ وجه نبايد موجب ريزش و يا عدم پيوستگي خاك جداره چاه گردد. پس از حفاري، بتنريزي بايد بلافاصله شروع گردد.
سپرهاي چوبي
سپرهاي چوبي بايد در زمينهايي به كار برده شود كه كوبيدن آنها در اثر تراكم و سختي زمين به مشكلي برخورد ننمايد. در صورتي كه سپر براي مدت طولاني و يا براي هميشه در زمين باقي بماند بايستي خطر فاسد شدن چوب، و همچنين آفات چوب در زمين، موجود نباشد. عرض سپرهاي چوبي معمولاً حدود 25 سانتيمتر و طول آنها حداكثر 15 متر است.
ضخامت سپرها را ميتوان از روي فرمول تجربي زير به دست آورد:
d = 2L
كه در آن d بر حسب سانتيمتر و L طول سپر بر حسب متر است.
مثلاً براي طول سپر برابر 10 متر، ضخامت آن برابر است با 20=10*2 سانتيمتر. در صورتي كه در پشت سپرها آب موجود باشد بايد براي جلوگيري از خروج آب و ورود آب به داخل گودال سپرها را به صورت نر و ماده به هم وصل نمود.
لبه پايين سپر بايد هر قدر زمين سستتر باشد تيزتر انتخاب شود. در صورتي كه زمين خيلي سخت باشد بايد لبه پايين سپر به وسيله يك ورقه فلزي به ضخامت حدود 3 ميليمتر حفاظت شود. سر سپرها به وسيله يك حلقه از ورقه فلزي به ضخامت 2 سانتيمتر و به ارتفاع حدود 10 سانتيمتر بايد حفاظت شود كه در موقع كوبيدن از شكاف خوردن جلوگيري شود.
در صورتي كه آب موجود نباشد و سپر فقط براي جلوگيري از ريزش خاك باشد ميتوان سپرها را بدون نر و ماده در كنار يكديگر در زمين كوبيد و به تدريج با فرو رفتن سپرها گودبرداري نمود. سپرها به قابهاي افقي كمربندي كه از داخل نيز به وسيله تعداد لازم تير افقي تقويت ميشوند تكيه ميكنند و تيرهاي افقي كمربندي هم به وسيله پشتبندها به يكديگر و يا به زمين تكيه ميكنند. سپرها و تيرهاي كمربندي و پشتبندها بايد براي رانش خاك و فشار آب و احياناً نيروي قائم وارده محاسبه شوند.